โครงการนำร่องขุนขาน
นำต้นแบบไปเรียนรู้ในภาคสนาม
อุทยานแห่งชาติขุนขาน · ตำบลแม่สาบ อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ ประเทศไทย
วัตถุประสงค์และผู้เข้าร่วม
บริบทของภาคสนาม
มุมมองจากการใช้งานจริง
นำต้นแบบไปสู่สภาพแวดล้อมที่เป็นแรงบันดาลใจของโครงการ และเรียนรู้จากผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่
การลงพื้นที่มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเกตต้นแบบใยมะพร้าวเคลือบสารในสภาพภาคสนามเบื้องต้น และหารือกับเจ้าหน้าที่อุทยานเกี่ยวกับการหยิบจับ การวาง และแนวทางใช้งานที่เป็นไปได้
ผู้มีส่วนร่วมในการลงพื้นที่
ตุลย์ ซอโสตถิกุล เป็นผู้ทำวิจัยและทดสอบวัสดุ และเข้าร่วมการลงพื้นที่กับเจ้าหน้าที่อุทยานและทีมงาน เจ้าหน้าที่ขุนขานเป็นผู้ควบคุมไฟ ดูแลความปลอดภัย และให้ข้อเสนอแนะด้านการใช้งานจริง
ภาพถ่ายจากขุนขาน
หนึ่งวันในภาคสนาม
เลือกภาพเพื่อขยาย
วิดีโอต้นฉบับจากภาคสนาม
ชมกิจกรรมภาคสนาม
อุทยานแห่งชาติขุนขาน · 6 มิถุนายน 2569
วิดีโอต้นฉบับ 4 คลิปจากการทดลองเบื้องต้น
กดเล่นเพื่อชมกิจกรรมที่บันทึกไว้ วิดีโอคงเสียงต้นฉบับไว้ โดยคำอธิบายด้านล่างเป็นสรุปบริบทของกิจกรรม ไม่ใช่คำบรรยายที่ตรงตามเสียงพูดทุกช่วง
การวางต้นแบบ
วางแผ่นใยมะพร้าวเคลือบสารบนพื้นดินที่เตรียมไว้ก่อนการสาธิต
เปิดวิดีโอต้นฉบับการสัมผัสเปลวไฟบนดินเปล่า
เจ้าหน้าที่อุทยานให้ต้นแบบสัมผัสเปลวไฟขณะวางอยู่บนดินเปล่า
เปิดวิดีโอต้นฉบับการคลุมวัสดุที่กำลังไหม้
วางต้นแบบคลุมกองวัสดุที่กำลังไหม้ขนาดเล็ก เป็นการสาธิตการคลุมวัสดุที่กำลังไหม้ ไม่ใช่แนวกันไฟที่วางไว้ล่วงหน้า
เปิดวิดีโอต้นฉบับหลังการสาธิต
ดูต้นแบบในระยะใกล้ทันทีหลังสัมผัสไฟ
เปิดวิดีโอต้นฉบับการสาธิตอย่างไม่เป็นทางการนี้ไม่มีชิ้นตัวอย่างที่ไม่เคลือบสารสำหรับเปรียบเทียบ และไม่ได้ควบคุมเชื้อเพลิง การไหลของอากาศ หรือความแรงของเปลวไฟ การคลุมวัสดุที่กำลังไหม้อาจช่วยจำกัดอากาศทางกายภาพด้วย วิดีโอเหล่านี้ยังไม่ยืนยันประสิทธิภาพภายใต้สภาวะไฟป่าจริง และไม่สามารถใช้แทนการทดสอบวัสดุภายใต้สภาวะควบคุมได้
ข้อเสนอแนะจากเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่า
รับฟังเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่า
การพูดคุยกับเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่าช่วยให้เห็นคำถามด้านการใช้งานจริงเกี่ยวกับภูมิประเทศ เวลาในการเข้าถึงพื้นที่ ขนาดแผ่น และพื้นที่ครอบคลุม ข้อเสนอแนะเหล่านี้กำลังช่วยกำหนดทิศทางการพัฒนาต้นแบบในขั้นต่อไป
อ่านสรุปบทสัมภาษณ์
สรุปบทสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่า
ฉบับภาษาไทยแปลจากเอกสารสรุปบทสัมภาษณ์ของโครงการ ไม่ใช่บทถอดเสียงคำต่อคำ
- วันที่สัมภาษณ์
- 6 มิถุนายน 2569
- สถานที่
- อุทยานแห่งชาติขุนขาน ตำบลแม่สาบ อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ ประเทศไทย
- ผู้ให้สัมภาษณ์
- เจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่าอุทยานแห่งชาติขุนขาน โดยไม่เปิดเผยชื่อด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัยและการปฏิบัติงาน
- ต้นแบบที่พูดคุย
- แผ่นใยมะพร้าวเคลือบสารหน่วงไฟ ขนาด 50 × 50 ซม.
1. จุดเด่นที่อาจเป็นไปได้และกรณีใช้งานที่เหมาะสม
- เจ้าหน้าที่เห็นว่าต้นแบบอาจเหมาะกับพื้นที่ราบมากกว่า เพราะสามารถวางแผ่นให้มั่นคงได้ง่ายกว่า
- จากการสาธิตภาคสนามเบื้องต้น ต้นแบบดูเหมาะกับไฟขนาดเล็กในระยะเริ่มต้นมากกว่าแนวไฟขนาดใหญ่หรือไฟที่ลุกลามเต็มที่แล้ว
- ระหว่างการสาธิต เปลวไฟที่มองเห็นไม่ได้ลามต่อไปทั่วทั้งแผ่น ขณะที่บริเวณซึ่งสัมผัสความร้อนและเปลวไฟเกิดเป็นชั้นถ่าน
- เจ้าหน้าที่เสนอว่าอาจใช้แผ่นคลุมบริเวณที่กำลังไหม้ขนาดเล็กเฉพาะจุดในระยะเริ่มต้นของไฟได้
2. ข้อจำกัดและความท้าทายในการปฏิบัติงาน
- ภูมิประเทศในป่าจริงมักไม่เรียบ และอาจมีหิน หญ้า หรือพื้นที่ลาดชัน ทำให้แผ่นไม่แนบกับพื้น และอาจเลื่อนหรือถูกลมพัดเคลื่อนที่ได้
- เจ้าหน้าที่เห็นว่าต้นแบบขนาด 50 × 50 ซม. เล็กเกินไปสำหรับการใช้งานจริง และรูปแบบขนาด 1 × 12 ม. ที่เสนอไว้อาจยังครอบคลุมพื้นที่ไม่เพียงพอ เพราะแนวกันไฟทั่วไปมีความกว้างประมาณ 8 ม.
- เจ้าหน้าที่ระบุว่าบางครั้งอาจได้รับข้อมูลจุดความร้อนในเวลา 07.00 น. และต้องใช้เวลาเตรียมตัวและเดินทางเข้าพื้นที่อีกประมาณสองชั่วโมง
- เมื่อเจ้าหน้าที่ไปถึง แนวไฟอาจขยายกว้างขึ้นมากและควบคุมได้ยากขึ้น ทำให้ระบบที่ใช้แผ่นขนาดเล็กมีประโยชน์ในการใช้งานจริงลดลง
- หากวางแผ่นเป็นแนวกันไฟ เปลวไฟ สะเก็ดไฟ หรือแนวไฟที่กว้างกว่าอาจผ่านอ้อมหรือข้ามแนวกั้นไปได้
3. ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม
- เจ้าหน้าที่เสนอให้ศึกษาสารหน่วงไฟในรูปแบบของเหลวเข้มข้นที่ขนส่งในภาชนะได้ แล้วนำไปผสมน้ำในพื้นที่และอาจใช้ฉีดพ่น รวมถึงกรณีที่ไฟไหม้บนต้นไม้หรือพืชพรรณที่อยู่สูงจากพื้นดิน
แผนงาน
ก้าวต่อไปของโครงการ
โครงการมีแผนเปรียบเทียบใยมะพร้าวเคลือบสารและไม่เคลือบสารภายใต้เงื่อนไขเดียวกันที่ทำซ้ำได้ กำหนดกรณีใช้งานกับไฟในระยะเริ่มต้นและประเมินพื้นที่ครอบคลุมกับต้นทุน รวมถึงศึกษาการยึดตรึงและการจัดวางแบบแยกส่วน ตลอดจนผลของภูมิประเทศ ลม ความลาดชัน และปริมาณเชื้อเพลิง